«كهنه‌بازار» قم با پيرمرد‌هايش مي‌ميرد؟

«كهنه‌بازار» قم با پيرمرد‌هايش مي‌ميرد؟

» سرویس: فرهنگي و هنري – ميراث و صنايع دستي

asaghri-33.jpg
وقتي به دالان سايه‌دار و خنك راسته‌ي بازار كهنه‌ي قم وارد مي‌شويد، فكر مي‌كنيد خلوتي بازار به‌خاطر سر ظهر آمدن است؛ اما واقعيت اين است كه بيشتر حجره‌ها و مغازه‌هاي اين بازار از سال‌ها پيش تعطيل شده و قفل درهاي چهار لنگه و چوبي حجره‌ها و دالان‌ها سال‌هاست با كليد آشنا نشده‌اند.

به گزارش خبرنگار سرويس ميراث فرهنگي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، بازار قم مانند همه‌ي بازارهاي قديمي، در جريان تحولات شهري و نوسازي‌هاي بي‌ملاحظه، با يك خيابان از وسط به دو نيم تقسيم شده و سال‌هاست كه قمي‌ها يك بازار قديم و يك بازار جديد، با دنياهايي متفاوت و دور از هم دارند. سال‌هاست اگر مردم كاري نداشته باشند و مسيرشان نخورد، سمت بازار كهنه نمي‌روند و بيشتر مايحتاج عمومي مردم در همان بازار جديد، با جنس‌هاي چيني تأمين مي‌شود.

«كهنه‌بازار» قم ـ معصومه اصغري
قمي‌ها هم مانند مردم بيشتر شهرهاي ايران، شناخت و آگاهي كافي از بافت تاريخي شهرشان ندارند. اغلب آن‌ها بخش‌هاي تاريخي شهرشان را با بافت فرسوده و از دست رفته‌اش كه حالا كاربري‌اي به‌جز انبار و كارگاه ندارد، يكي مي‌دانند كه اگر همين كاربري هم نبود، شايد سال‌ها پيش بافت تاريخي قم خراب مي‌شد تا دست و پاگير هم نباشد.

كارگاه‌هاي چوب‌بري، جاروسازي، زغال‌سازي، گنجه‌سازي، رنگ‌رزي و … كه در شهر، فضاي زيادي مي‌خواهند به‌راحتي در بازار كهنه‌ي قم و كاروانسراهاي قاجاري ثبت ملي شده‌ي آن قرار گرفته‌اند و هيچ كسي مالك خصوصي آن‌ها را درباره‌ي اين شرايط توجيه نكرده است. در حاشيه‌ي بازار به‌وفور مغازه‌ها و كارگاه‌هايي ديده مي‌شود كه سر يا ته‌شان به يك كاروانسرا، سراي قديمي يا آب‌انباري ديدني و تاريخي و البته آسيب‌ديده مي‌رسد كه حالا فقط برشي كوتاه از ديوار، ورودي، مناره يا بادگير آن‌ها شايد براي يادآوري گوشه‌اي از تاريخ، باقي مانده است.

«كهنه‌بازار» قم ـ معصومه اصغري
بسياري از حجره‌هاي راسته‌ي بازار كهنه‌ي قم اين روزها به ساخت وسايل ساده‌ي چوبي مانند ميز و نيمكت، دسته‌بيل، كلنگ، گنجه‌ها و قفسه‌هاي پرنده‌هاي خانگي، تعداد محدودي رنگ‌رزي كه در حال انقراض هستند، تعدادي عطاري و مغازه‌هايي براي اجاره دادن لوازم مربوط به مراسمي مانند تعزيه اختصاص يافته است، اما مغازه‌دارهاي پير و خسته‌ي آن‌ها برنامه‌اي براي آينده‌ي حجره‌هاي خود ندارند.

به گفته‌ي بسياري از ساكنان كهنه‌بازار قم، اگر اين بازار در مسير تردد مردم نبود، آن‌ها هيچ‌وقت از اين گذر تنگ عبور نمي‌كردند و همين آخرين كاربري حياتي بازار كه در واقع، بلاي جانش هم شده است، بدون عبور خودروها و موتورها از دست مي‌رفت. به همين دليل، بسياري از بازاري‌هاي قديمي كهنه‌بازار قم حتا با وجود اذيت و آزاري كه براي‌شان وجود دارد، راضي به بستن مسير خودروها و موتورها نيستند، زيرا معتقدند اگر اين راه بسته شود، ديگر همين چند مشتري و رفت‌وآمد آن‌ها هم از دست مي‌رود.

«كهنه‌بازار» قم ـ معصومه اصغري
براساس دل‌گويه‌هاي برخي از پيرمردهاي كهنه‌نشين، شرايط عمومي و ظاهري كهنه‌بازار قم نشان مي‌دهد كه در پايان عمر آخرين پيرمردهاي اين بازار، عمر اين بازار هم تمام خواهد شد، چون بسياري از پيرمردها اميدي براي اداره شدن اين مغازه‌ها توسط فرزندان‌شان يا اجاره‌ي آن‌ها توسط ديگران و حتا افغان‌هايي كه حالا فقط كارگر هستند، ندارند.

پيرمردهاي كهنه‌بازار قم در چند دهه‌ي گذشته با دنياي جديد ارتباط برقرار نكرده و در همان دهه‌هاي 40 و 50 باقي مانده‌اند؛ اين روحيه را به‌خوبي در عكس‌ها، اعلاميه‌ها، تراكت‌هاي انتخاباتي، ‌يادبودهاي مراجع تقليد، عكس‌ شهداي آن سال‌ها و حتا عكس شهيد رجايي مي‌توان ديد كه تمام‌قد و بدون پاره شدن روي ديوارهاي كهنه‌بازار جاي‌شان خوش است.

در و ديوارهاي دالان اصلي كهنه‌بازار، سقف‌ها،‌ درهاي حجره‌ها و حتا سيم‌ها و كابل‌هاي برق و تلفن مي‌گويند كه دست كم از دهه‌ي 60 تا كنون هيچ دستي براي تغيير و عوض شدن به سمت‌شان دراز نشده و ريزش‌هاي ديوار و سقف‌ها و پوسته‌هاي قطور و بزرگ روي سقف و همچنين سوختگي‌هايي كه براي امسال و پارسال نيستند، همه و همه گوياي نبودن رسيدگي به اين بازار در سال‌ها يا دهه‌هاي اخير است. البته نبايد همه‌چيز را گردن مسؤولان انداخت، چراكه به نظر مي‌رسد بازاري‌ها هم چندان رغبتي براي اين تغيير و تحول نداشته‌اند و دوست دارند در همان سال‌ها باقي بمانند.

«كهنه‌بازار» قم ـ معصومه اصغري
فضاهاي تاريخي بازار كه توسط سازمان ميراث فرهنگي در سال‌هاي گذشته ثبت شده، آن‌قدر در احاطه‌ي انبار الوارها و چوب‌هاي مختلف، آهن‌آلات و كارتن‌هاي كوچك و بزرگ كالا است كه ديگر ديده نمي‌شود و آن‌قدر كه عنوان «انبار» در اين بازار ارزش دارد، اين‌كه تكه‌اي از تاريخ است، بهايي ندارد. فضاي حاشيه‌يي كهنه‌بازار قم با بادگيرهاي بلند و باريك،‌ تيمچه‌هاي قديمي، ‌مساجد و طاق‌هاي مورب و كشيده، اين روزها تنها هستند و اين نشانه‌هاي تمام‌قد تاريخ شهر قم زير بار روزمرگي كمر خم كرده‌اند.

دامنه‌ي خوردگي كهنه‌بازار قم به‌عنوان آخرين بازمانده‌ در بافت تاريخي قم، از حاشيه‌ي بازار كهنه و اطراف حرم پا را فراتر گذاشته و در حال گسترش است. بسياري از اين فضاها شامل كاروانسراها، تيمچه‌ها، بادگيرها و … حتا در فهرست آثار ملي ثبت هم شده‌اند، اما در حال حاضر بخش‌هاي ناچيزي از آن‌ها باقي مانده است.

گزارش از معصومه اصغري، خبرنگار ايسنا

«كهنه‌بازار» قم ـ معصومه اصغري
«كهنه‌بازار» قم ـ معصومه اصغري
«كهنه‌بازار» قم ـ معصومه اصغري
انتهاي پيام

کد خبرنگار:


admin

Nam non diam eros, vitae dictum erat. Praesent lacinia diam vel mi sodales molestie? Pellentesque habitant morbi tristique senectus et netus et malesuada.



دیدگاهتان را بنویسید